به مناسبت تولد سیروس طاهباز؛

روایت جلال آل احمد از یک مجاهدت ادبی

روایت جلال آل احمد از یک مجاهدت ادبی

بلک بلاگ: سیروس طاهباز به تنهایی کلیه دست نوشته های نیما یوشیج را خواند و آثارش را منتشر نمود. او همین طور سال ها مدیر انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بود و آثاری درخور برجای گذاشت.



خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و اندیشه: امروز پنجشنبه دوم دی ۱۴۰۰ برابر است با هشتادودومین سالروز تولد زنده یاد سیروس طاهباز. این نویسنده و مترجم پرکار ایرانی در دوم دی ۱۳۱۷ در بندانزلی پا به عرصه گیتی نهاد و در ۲۵ اسفند ۱۳۷۷ در تهران درگذشت و در یوش در جوار نیما، بزرگ شعر معاصر فارسی به خاک سپرده شد.
زنده یاد سیروس طاهباز را باید از شخصیت های ادبی و فرهنگی موثر معاصر دانست. او بجز نوشتن، ترجمه و روزنامه نگاری سال ها نیز مدیریت انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان را برعهده داشت و در این سمت نیز منشا خدمات بسیاری شد. خود او نیز قصه های بسیاری برای کودکان نوشت و برای این کتاب جوایزی را نیز به خود اختصاص داد از جمله: جایزه سیب طلایی دوسالانه براتیسلاوا برای کتاب «با هم زندگی کنیم».
از جمله ترجمه های زنده یاد طاهباز می توان به این کتاب ها اشاره کرد: «اسب سرخ، مروارید، دره دراز» و «مرگ و زندگی» هر دو اثر جان اشتاین بک، «برایم قصه بخوان» قصه هایی از آسیا و اقیانوسیه، «برکت نان» استفان جرنکی و تیموتی رودز، «پیروزی بر شب» نوشته ژ. کریستان، «کی از کی می ترسد؟» نوشته اولف لوفگرن، «گربه ها و خروس ها: یک قصه آفریقایی»، «م‍ص‍ی‍ب‍ت ن‍وی‍س‍ن‍ده ب‍ودن: ۱۰ ن‍وش‍ت‍ه و ۱۴ داستان ن و ۳ ن‍ام‍ه و ۱۳ ش‍ع‍ر» و...
اکثر ترجمه های زنده یاد طاهباز برای کودکان و نوجوانان بود. اما شاید مهم ترین کتاب قصه ای که با گردآوری و ترجمه او منتشر گردید «با هم زندگی کنیم: قصه هایی از ایران، هند، ژاپن، مصر، انگلیس، فرانسه، شوروی، چکسلواکی و امریکا» باشد.
«باغ همیشه بهار»، «بچه ها و کبوترها» و «هدیه ای برای بچه های کنار شط» نیز همچون تالیفات او برای کودکان است. از دیگر تالیفات انتشار یافته اش در حوزه های نقد ادبی و جامعه نگاری نیز می توان به این عناوین اشاره کرد: «بوف کور: درباره ی زندگی و هنر صادق هدایت»، «کماندار بزرگ کوهستان: درباره زندگی و هنر نیما یوشیج» و «یوش: در اوضاع و احوال طبیعی و اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی زادگاه نیما یوشیج».
اما یکی از مهم ترین و در عین حال ماندگارترین کارهای زنده یاد طاهباز گردآوری و تدوین دست نوشته ها و یادداشت های نیما یوشیج برای انتشار مجموعه آثار پدر شعر معاصر ایران است. او بیش از بیست هزار برگ از نوشته ها نیما را بازخوانی کرد تا اشعار، نامه ها، یادداشت ها و... نیما یوشیج قابلیت انتشار پیدا کند. می دانیم که نیما روی هر کاغذی که گیرش می آمد و حتی پاکت سیگار می نوشت و این کاغذها وضعیت مناسبی نداشتند. گردآوری و تدوین این نوشته ها کاری سخت و طاقت فرسا بود، اما بهرحال موجب شد تا آثار یکی از مهم ترین و تاثیرگذارترین شاعران تاریخ ادبیات ایران یعنی نیما یوشیج به صورتی منقح در اختیار جامعه قرار گیرد. بجز دفتر کامل شعرها، مجموعه کاملی از یادداشت ها و نامه های نیما یوشیج نیز در این مجاهده ادبی سیروس طاهباز منتشر گردید و در دسترس علاقه مندان به شعر فارسی قرار گرفت. این کار مجاهدت بزرگ زنده یاد سیروس طاهباز در زمینه ادبیات بود.
زنده یاد طاهباز در مقدمه خود بر یکی از چاپ های مجموعه کامل اشعار نیما نوشته است: «شعرهای فارسی نیما را به پیشنهاد روانشاد عالیه خانم جهانگیر (یوشیج) و زنده یاد جلال آل احمد و موافقت استاد بزرگ محمد معین، وصی نیما و لطف آقای شراگیم یوشیج، به تدریج از سال ۱۳۴۰ به بعد تفکیک، نسخه برداری و تدوین کردم و قسمتی از آنها را در طول این سالیان در مجموعه های جداگانه به این شرح منتشر کردم: ماخ اولا (۲۹ شعر، انتشارات دنیا، چاپ اول ۱۳۴۴)، شعر من (۲۲ شعر، انتشارات جوانه، ۱۳۴۵)، ناقوس (۱۲ شعر، انتشارات مروارید، ۱۳۴۵)، شهر شب و شهر بامداد (۱۱ شعر، انتشارات مروارید، ۱۳۴۶)، قلم انداز (۲۱ شعر، انتشارات دنیا، ۱۳۴۹)، فریادهای دیگر و عنکبوت رنگ (۱۴ شعر، انتشارات جوانه، ۱۳۵۰ )، آب در خوابگه مورچگان (۵۴۰ رباعی، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۵۱)، مانلی و خانه سریویلی (دو منظومه، انتشارات امیر کبیر، ۱۳۵۲)، حکایت و خانواده سرباز (انتشارات امیرکبیر، ۱۳۵۳) و افسانه (با نقاشی های بهمن دادخواه، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، ۱۳۵۷). در سال ۱۳۶۴ به نشـر مـجموعه نسبتاً کاملی از شعرهای فارسی نیمایوشیج توفیق یافتم که با نام «مجموعه آثار نیما یوشیج، دفتر اول، شعر» در ۷۲۲ صفحه توسط «نشر ناشر» به چاپ رسید.
یادداشت جلال آل احمد درباره گردآوری آثار نیما یوشیج
زنده یاد جلال آل احمد که از نزدیکان نیما یوشیج بود، با قلم خاص خود یادداشت جالبی را درباره چگونگی شروع کار زنده یاد طاهباز بر دست نوشته های یوشیج دارد. این یادداشت را که تاریخ ۲۰ بهمن ۱۳۴۶ را با خود دارد، در ادامه بخوانید:
«یک سال بعد از مرگش - ۱۳۳۹ - «افسانه و رباعیات» در یک جلد درآمد. در نشریات کیهان. به نظارت استادم محمد معین و داریوش و جنتی و آن «یکی دیگر»، «افسانه» را حتی آماده کرده بود (و این سومین بار بود که چاپ می شد) و رباعیات را ما دو تن دیگر. و دکتر معین فقط سرپرستی می کرد و بعد هر کدام ما به علتی سرخوردیم، یکی به سبب ولنگاری ایـن دوست در فلان رنگین نامه و دیگری به سبب مشاغلی که داشت و سومی به وحشتی که از «قائمیان بازی» می کرد ـ دکتر معین هم که همان کار «لغتنامه» کافی بود که از پا بیندازدش.
ناچار عالیه خانم به دست و پا افتاد و چه شوری می زد! تا یک روز جمع شدیم با «آزاد» و ساعدی و طاهباز که تعهد نماییم نشر الباقی آثار پیرمرد را و حال آن که هر کداممان یک سر و هزار سودا، تا عاقبت طاهباز داوطلب شد. و قرارمان براین که عالیه خانم همه کارها را بسپارد به طاهباز تا به کمک خودش و شراگیم نظمی بدهند و دفترها و آن «یکی دیگر» هم دست طاهباز را بگذارد در دست دکتر معین، که اگر ما همت نداشتیم این دارد.
و این کارها را کردیم و طاهباز راه افتاد. اول یک کتاب جیبی درآورد «برگزیده اشعار نیما یوشیج» دی ماه ۱۳۴۲ - با تصویری که هانیبال الخاص از صورت پیر مرد کشیده بود بر روی جلد. بعد «ماخ اولا» را در آورد. اسفند ۱۳۴۴ در انتشارات شمس تبریز با طرح جلدی که بهمن محصص کشیده بود. و تمام اینجا عالیه خانم حضور داشت و هم دکتر معین سپس عالیه خانم نیز به دنبال پیرمرد رفت و دنیای ما را حتی به آن اندازه نتوانست تحمل کند که مجموع آثار پیرمرد درآید.
و از این پس کارها ماند به عهده طاهباز تنها که «شعر من» را در «انتشارات جوانه» ـ پاییز ۱۳۴۵ - منتشر نمود با تصویر ماسکی که جلیل ضیاءپور نقاش از صورت پیرمرد در زمان حیاتش برداشته بود و کار طاهباز می دانم که هنوز ادامه دارد...


منبع:

1400/10/03
18:40:08
0.0 / 5
290
تگهای خبر: جایزه , خدمات , داستان , رمان
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)

تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
لطفا شما هم نظر دهید
= ۴ بعلاوه ۴