دغدغه های شغلی،

ناشنیده هایی از زبان دو مهماندار هواپیما

ناشنیده هایی از زبان دو مهماندار هواپیما

به گزارش بلك بلاگ آنقدر استرس را تجربه كرده اند كه نسبت به این مورد سِر شده اند؛ با این وجود هر بار كه خانواده هایشان خبر سقوط هواپیمایی را می شنوند، تلاش می كنند با فرزندانشان كه مهماندارند تماس بگیرند.



لباس های مرتب می پوشند، شیكند و دائم به شهرها و كشورهای دیگر سفر می كنند و در عین حال مدام در معرض اختلاف فشار هوا قرار دارند و خیلی از شب ها پلك بر هم نمی گذارند. آنها دل پُری از كارشان دارند.

برخورد سلیقه ای، حقوق كم و سختی كار بخشی از مشكلاتی است كه می گویند. در ادامه، گفت وگوی ایسنا با دو مهماندار را می خوانید كه دوست داشتند درباره مشكلات كاری شان بگویند اما ترجیح دادند اسمی از آنها آورده نشود.

***

مثل خیلی از مهمانداران، خیلی اتفاقی وارد كار شده است و اصلا به اینكه زمانی این شغل را انتخاب نماید، فكر هم نكرده بوده است. به پیشنهاد یكی از دوستانش كه وارد یكی از شركت های هواپیمایی شده، فرم استخدام پر می كند و پس از گذراندن دوره های مربوطه مشغول به كار می شود. مهندس برق است و حالا با ۳۰ سال سن، حدود چهار سالی می شود كه در حرفه مهمانداری مشغول می باشد. این مرد جوان اعتقاد دارد شب بیداری و اختلاف فشار هوا را نمی توان از این شغل جدا كرد و راهكاری برای آن وجود ندارد اما با عنایت به سختی هایی كه شغلش دارد می توان با تدبیر و تصویب یك قانون درست این حرفه را در رسته مشاغل سخت وارد كرد.

به گفته او هم اكنون بعضی از شركت های هواپیمایی به اِزای یك سال كاری مهماندار، یك سال و نیم بیمه در نظر می گیرند اما شركتی كه او برایش كار می كند چنین شرایطی ندارد.

او یكی دیگر از مشكلات كاری اش را مدیریت منابع انسانی می داند چونكه هر شركت هواپیمایی با عنایت به سیاست های خود منابع انسانی اش را مدیریت می كند. برای مثال رضایت مندی سرمهماندار برای شركتی كه او كار می كند اهمیت زیادی دارد بنابراین بخشی از حقوق او تحت عنوان ارزیابی عملكرد تعریف شده و طبق شاخص هایی كه به قول او «معلوم نیست از كجا آمده و كاملا سلیقه ای است» توسط سرمهماندار اعمال می شود. او می گوید امكان دارد مهمانداری كه تمام تلاش خویش را برای رضایت مندی مسافر انجام می دهد نسبت به مهمانداری كه رابطه خوبی با سرمهماندار دارد حقوق كمتری بگیرد چونكه در هر پرواز فقط سرمهماندار است كه به فعالیت مهماندار امتیاز می دهد و فرد دیگری روی این مورد نظارت ندارد. امكان دارد یك سرمهماندار هم به درستی آموزش ندیده باشد و نداند باید به چه مواردی نمره بدهد.

این مهماندار در ادامه صحبت هایش می گوید: «به ما می گویند ایمنی پرواز اهمیت بسیاری دارد و بنابراین هم هر چند وقت یك مرتبه برای مهمانداران در كرمان دوره آموزشی می گذارند و آزمون برگزار می كنند. مهماندار در این حوزه یكسری مسئولیت دارد؛ برای مثال اگر اتفاقی بیفتد، مهمانداری كه خطا كرده است بازخواست می شود بنابراین یك مهماندار باید اختیاراتی هم داشته باشد. منظورم این است كه هم اكنون تناسبی بین مسئولیت و اختیارات یك مهماندار وجود ندارد. برای مثال من نمی توانم به مسافری كه امنیت پرواز را به خطر می اندازد تذكر بدهم چونكه همان مسافر در فرم نظرسنجی اسمم را بعنوان مهمانداری كه رفتار مناسبی با او نداشته می نویسد و باعث بازخواستم از جانب شركت می شود. اگر هم اتفاقی بیفتد كه امنیت پرواز با مشكل روبه رو شود باز هم شركت، من را مورد بازخواست قرار می دهد كه چرا وظیفه ام را درست انجام نداده ام! در واقع ما روی لبه باریكی كار می نماییم كه این لبه در بسیاری مواقع حتی وجود هم ندارد!»

او توضیح می دهد: «برای مثال باید تعادل هواپیما در هوا برقرار باشد. گاهی اوقات ظرفیت مسافران تكمیل نیست و مسافر دوست دارد صندلی اش را جابه جا كند. پیش از پرواز به ما اعلام می كنند كه هواپیما چه اندازه بار دارد و این مقدار بار در كدام قسمت چیده شده، بنابراین مسافران نباید از یكسری ردیف های مشخص جابه جا شوند. امكان دارد عمل جابه جایی از نظر فیزیكی مشكلاتی به وجود بیاورد. اگر اجازه این كار را به مسافر ندهیم، آنرا برخورد نامناسب می داند و اگر با این خواسته موافقت نماییم امكان دارد امنیت پرواز به خطر بیفتد. البته پروازهای سبكی هم هستند كه بار و سوخت كمی دارند و می توان به مسافر اجازه داد صندلی اش را عوض كند. این فقط یك نمونه كوچك از مشكلاتی است كه ما با آن مواجهیم. بارها برای توجیه مسافر درباره بستن كمربند كودك یا باز و بسته بودن میز و مسائل دیگر هم با مشكل روبه رو شده ایم.»

این مهماندار اضافه می كند: «برای مثال برای تیك آف و لندینگ هواپیما (برخاستن و فرود آمدن) باید كاور پنجره ها باز باشد چونكه اگر سانحه ای رخ دهد نخستین كاری كه باید انجام دهیم این است كه مسافران را از هواپیما بیرون ببریم. برای آنكه به این كار سرعت بدهیم باید از پنجره، فضای بیرون را بررسی و از قسمتی كه آتش سوزی اتفاق نیفتاده، در را باز نماییم و مسافران را به بیرون هدایت نماییم. از طرفی چشم مسافر باید به نور زیاد عادت داشته باشد كه وقتی جلوی در خروج قرار می گیرد، بینایی كامل داشته باشد؛ در غیر این صورت جان مسافران دیگر را هم به خطر می اندازد. بسیاری مواقع مسافران می خواهند كاور پنجره را بكشند چونكه نور، چشمشان را اذیت می كند و زمانی كه توضیح می دهیم، اصلا گوش نمی كنند و اصرار دارند برای راحتی خودشان هر كاری كه دوست دارند انجام دهند. این ایراد به مسافر وارد نیست چون اصلا در اینباره اطلاعی ندارد اما انصاف نیست كه ما به خاطر حرف گوش نكردن مسافر توبیخ شویم.»

او درباره ارتقای كاری از مهمانداری به سرمهمانداری هم توضیح می دهد: «این امر با عنایت به نیاز شركتی كه در آن كار می نماییم صورت می گیرد و برای این كار سال مشخصی تعیین نشده است. در قانون كار به ارتقای گروه شغلی اشاره شده و این اتفاق با عنایت به سابقه كاری افزوده می شود و باعث می شود پایه حقوق مان مقدار كمی افزایش پیدا كند. البته در شركتی كه من كار می كنم سرمهمانداران قدیمی پس از سه سال مهمانداری ارتقای شغلی پیدا كرده اند در حالیكه مهمانداران فعلی ۱۰ سالی می شود كه ارتقاء نداشته اند چونكه پیش از این، شركت به سرمهماندار نیاز بیشتری داشته است و حالا این نیاز وجود ندارد.»

این مهماندار همینطور درباره جذب نیرو در شركتی كه كار می كند، می گوید: «برخی شركت ها برای جذب بیشتر مسافر، نیروی خانم استخدام می كنند! آمار استعفای خانم ها در این حرفه به علت مسائلی مثل سختی كار یا ازدواج، زیاد است و این امر باعث می شود تعداد خانم ها در این حرفه نسبت به آقایان كم شود. شركتی كه من در آن كار می كنم راهكاری برای این مورد در نظر گرفت و برای چند دوره فقط نیروی خانم استخدام كرد و این مورد باعث شد پیشرفت كاری مهمانداران آقا متوقف شود. به خاطر همین درآمد هم دوره ای هایم كه خانم هستند دو تا سه میلیون تومان بیشتر از من است.»

پایه حقوق او دو میلیون و ۸۰۰ هزار تومان و دریافتی اش حدود پنج میلیون تومان است. تعداد پروازهایی كه انجام می دهد هم به فصل های مختلف از نظر كم یا زیاد بودن میزان سفر بستگی دارد. زمستان ها پرواز آنچنانی نیست اما اوایل سال نو یا تابستان ها، فصل های شلوغ پرواز است. به عبارتی هفته ای چهار روز پرواز می كنند و ساعت پروازها هم به مقصد بستگی دارد. برای مثال پرواز مشهد از زمانی كه از خانه بیرون می آیند تا زمانی كه به خانه برگردند حدود ۱۰ ساعت و پرواز بانكوك سه روز درگیرشان می كند. با وجود اینكه كار مهمانداران پیش از مسافرگیری آغاز می شود و امكان دارد با تاخیرهای چند ساعته هم مواجه شوند اما ساعت پروازها از زمان تیك آف تا لندینگ هواپیما محاسبه می شود. اگر هم به هر علتی پرواز كنسل شود مثل این است كه پروازی انجام نداده اند و مبلغی در حقوقشان لحاظ نمی گردد.

این مهماندار درباره تأثیر تحریم ها روی كارشان توضیح می دهد: «قطعا تحریم ها روی صنعت هوایی ما تاثیرات منفی گذاشته است اما من بعنوان مهماندار هر روز به صورت مستقیم با این مساله سروكار ندارم گرچه دل مهندسین پرواز از این مورد بسیار پُر است. بسیاری مواقع قطعات نیست اما ما مجبوریم پرواز نماییم. برای مثال هواپیما علاوه بر موتورهایی كه زیر بال وجود دارد، قطعه ای مشابه موتور در قسمت دُم هم دارد كه به آن (APU) می گویند. پس از آن كه این قطعه گرفتار مشكل می شود چون مشابه آنرا در ایران نداریم، جایگرینی هم برای آن وجود ندارد. اگر موتور به هر علتی خاموش شد، (APU) وظیفه دارد نیروی اولیه ی لازم را برای باردیگر روشن شدن آن ایجاد كند. مشكل دیگری كه تحریم ها به وجود آورده اند فضای سرد یا گرم داخل كابین در حین پرواز است و خیلی از مسافران از این مورد شكایت دارند چونكه قطعه ای كه سبب می شود كولر به درستی كار كند، در ایران وجود ندارد. از لحاظ امكانات داخل هواپیما هم كار ما با كار مهمانداران كشورهای دیگر قابل قیاس نیست چونكه داخل هواپیماهای ما همه چیز قدیمی و خراب است و این مورد استرس كاری ما را زیاد می كند در حالیكه در هواپیماهای مدرن تر همه چیز اتوماتیك است و احتیاج به انجام كار فیزیكی و استرس زا نیست. اما زمینه كار یكی است و اگر شما با یكی از مهمانداران هواپیماهای خارجی هم صحبت كنید بسیاری از مشكلات ما را مثل شب بیداری یا درگیری با مسافران دارند.»

او همینطور درباره استرس كاری اش می گوید: «ما مهمانداران آنقدر استرس را تجربه كرده ایم كه نسبت به این مورد سِر شده ایم و من هم به خاطر ندارم آخرین باری كه استرس پرواز داشته ام چه زمانی بوده است. اوایل، خانواده ام برای هربار كه پرواز می كردم احساس نگرانی می كردند اما دیگر شرایط برایشان عادی شده است. با این وجود هر بار كه خبر سقوط هر هواپیمایی را می شنوند، برای برقرای تماس تلاش می كنند. البته نكته مهم این است كه با وجود تحریم ها، سوانح هوایی ما نسبت به تصادفات جاده ای بسیار كمتر است. هر روز پروازهای بسیاری در كشور ما انجام می شود اما مگر چند هواپیما سقوط می كنند؟ من در جاده چالوس بیشتر از داخل هواپیما استرس دارم.»

این مهماندار درباره كیفیت غذاهایی كه در هواپیما سِرو می شود و اینكه تا كنون مهمانداران گرفتار مسمومیت غذایی شده اند یا نه هم بیان می كند: «من تاكنون با مسمومیت غذایی مواجه نشده ام اما از همكارانم شنیده ام كه بعضی از مهمانداران با غذاهای هواپیما مسموم شده اند. البته نمی توان تشخیص داد این مسمومیت برای خوردن غذای هواپیما بوده یا غذایی كه روز قبل مصرف شده است. به ندرت هم امكان دارد حشرات یا كرم ریز در كاهو یا سبزیجات دیده شود اما حدودا هر روز با مسافران برای غذاهای هواپیما گرفتار مشكل می شویم. غذای مسافران بیزینس با اِكونومی فرق می كند. برای مثال مسافر بیزینس كلاس، منوی غذایی دارد و می تواند یك غذا را از سه نوع انتخاب نماید. طبق قانون هواپیمایی مشخص شده كه مهماندار باید از كجا سفارش بگیرد و این كار را در كدام قسمت تمام كند. بیزینس كلاس ۲۴ صندلی دارد كه گاهی همه صندلی ها پر است و از غذای داخل هر منو به تعداد ۹ ظرف به مهمانداران تحویل می دهند. اگر همه مسافران بخواهند یك مدل غذا را انتخاب كنند، به همه آنها نمی رسد و این اتفاق بارها افتاده است. معمولا یك غذا كم می آید و ما مجبوریم از مسافران دیگری كه درخواست همان غذا را دارند، عذرخواهی نماییم. گاهی مجبور می شویم غذای پرسنل پرواز را بدهیم و بابت این كار از مسافران عذرخواهی نماییم. اما درگیری هایی كه در این موارد به وجود می آید چندان بحرانی نبوده است. یكی دیگر از مواردی كه امنیت پرواز را به خطر می اندازد همین سرویس دهی ها برای سِرو غذاست چون مثلا در یك پرواز كوتاه، خلبان اعلام بستن كمربند می كند ولی مهمانداران هنوز درگیر جمع آوری ظرف های غذا هستند. بنابراین نمی توانند به نكات ایمنی مانند بسته بودن میزها و بستن كمربندها توسط مسافران نظارت كنند. پروازی كه یك ساعت و نیم زمان می برد احتیاج به سرو غذای گرم برای ۲۵۶ مسافران اِكونومی ندارد. به نظرم این موضوع، فرهنگی است چون بارها از مسافران شنیده ام كه این همه پول پرداخت كرده ایم تا این غذا را جلویم بگذارید؟ واقعیت این است پولی كه بابت پرواز پرداخت می شود برای این است كه فرد از نقطه A به نقطه B برسد. خیلی از شركت ها هم برای جذب مسافر وجه تمایز خویش را روی سرویسی كه عرضه می شود، می گذارند.»

با وجود همه این مشكلات، او از شغلش راضی و اعتقاد دارد این رضایت به روحیه خودش برمی گردد. خیلی از سختی های كار، او را بر خلاف همكاران دیگرش آزار نمی دهد. یكی از علل رضایت كاری از شغلش این است كه صفر تا صد كار در یك روز انجام می شود و هر قدر هم كه پرواز سختی را پشت سر گذاشته باشد، پس از آن مبحث مهمی نیست كه بخواهد فكرش را درگیر كند.

اما شرایط كاری برای مهمانداران زن كمی متفاوت تر است. از فرم لباس هایشان گرفته تا ازدواج و تصمیم به بچه دار شدن روی روند كاری آنان تأثیر می گذارد.

۲۵ ساله است و در رشته علوم سیاسی تحصیل كرده است. زمانی كه دانشجو بوده از راه فراخوان استخدام وارد حرفه مهمانداری شده و پس از گذراندن یك دوره چهار ماهه جذب كار شده است. بابت دوره آموزشی كه گذرانده هزینه ای پرداخت نكرده اما پیش از استخدام از او و هم دوره ای هایش تعهد گرفته اند كه تا چند سال نباید ترك خدمت كنند و فقط برای شركتی كه با آن قرار داد بسته اند كار كنند. همینطور حق بچه دار نشدن به مدت پنج سال بعد از استخدام، یكی از بندهای قراردادی بوده كه آنها باید امضا می كرده اند! تضمین پایبندی آنها به این مفاد، چك و سفته هایی است كه باید همان ابتدا و به مبلغ ۳۰ میلیون تومان پرداخت می كردند. به قول او مدت زمان تعهد به شركت هوایی از پنج به ده سال افزایش پیدا كرده است: «اصولا دوره های آموزش مهمانداری شش ماهه است اما چون نزدیك عید نوروز جذب شركت شدیم و با زمان شلوغی سفر روبه رو بودیم این دوره ها در مدت زمان چهار ماهه برگزار گردید تا هر چه زودتر مشغول به كار شویم.»

این مهماندار درباره سختی های كارش بیان می كند: «با انجام هر تیك آف و لندینگ به سلول های خاكستری مان صدمه می رسد. بیشتر مهمانداران واریس، پا درد و كمردرد دارند. حداكثر پرواز ما ۹۰ ساعت در ماه است كه در روزهای عید به ۱۲۰ ساعت هم می رسد. فكرش را بكنید ۹۰ ساعت پرواز به جهت اینكه صدمه جدی به بدن وارد شود، كافی است. برای هر پروازی كه انجام می دهیم ۸۰۰۰ تومان می گیریم. پرواز داخلی و خارجی هم فرقی نمی كند و زمان كاری مان هم مشخص نمی باشد. معمولا یك روز در هفته تعطیل و باید یك روز هم آماده به كار باشیم تا اگر مشكلی پیش آمد و تماس گرفتند، در محل كارمان حاضر شویم. این علل باعث می شود كه ریزش نیروهای خانم بیشتر از آقا باشد. پایه حقوقمان وزارت كاری است و عیدی كارگری می گیریم. حقوق ماه پیش من سه و نیم میلیون تومان بود و مثل همه پس از ۳۰ سال بازنشسته می شویم.»

حالا حدود چهار سالی می شود كه سابقه كار دارد. به خاطر خم و راست شدن زیاد و حمل چرخی كه غذاهای مسافران داخل آن است، چند مهره ی كمرش مشكل پیدا كرده و هنوز هم نتوانسته مرحله درمانش را كامل كند: «باید برای سرویس به مسافر، میل كات (چرخی كه با آن به مسافران سرویس داده می شود) را تا سر كابین بكشیم. هواپیماهای ایرباس ۳۰۰ - ۶۰۰، گَلی (آشپزخانه) وسط داشته كه آنرا در اینجا برداشته اند و به جایش صندلی گذاشته اند. بنابراین ما باید میل كات را از آخر تا سر كابین حمل نماییم كه این كار به كمرمان فشار می آورد.»

او درباره مرخصی زایمان پس از گذراندن تعهد كاری هم توضیح می دهد: «مهماندارانی كه آبستن می شوند، فقط تا دوماهگی می توانند پرواز انجام دهند و پس از دو ماه، پروازهای مكرر برایشان خطرناك می شود. بنابراین باید تا زمان زایمان مرخصی بگیرند اما پس از به دنیا آمدن بچه باید باردیگر پروازها را شروع كنند و اگر نخواهند سركار بیایند از مرخصی بدون حقوق یا مرخصی استحقاقی استفاده كنند. البته مدتی است كه مرخصی بدون حقوق حذف گردیده است و مهمانداران خانم باید از مرخصی استحقاقی خودشان استفاده كنند. بنابراین بیشتر مهمانداران خانم پس از به دنیا آمدن فرزندانشان استعفا می دهند. با این وجود خیلی از مهمانداران هواپیما زن هستند كه به علت نیاز مالی مجبور به پذیرفتن شرایط شده اند و كارشان را انجام می دهند.»

این مهماندار درباره استرس كاری اش می گوید: «شاید من استرس زیادی برای پرواز نداشته باشم اما در شرایط خطرناك، استرس ما هم كمتر از مسافران نیست چونكه هر مهماندار وظیفه نجات ۵۰ مسافر را دارد. خانواده های ما همیشه نگران هستند چونكه بارها پیش آمده كه پرواز تاخیر داشته و خانواده هایمان نتوانسته اند با ما تماس بگیرند. برای مثال چند وقت پیش در پرواز به یكی از كشورهای خارجی ۲۰ ساعت زمین گیر شدیم، اینترنت نداشتیم و نمی توانستیم با خانواده هایمان ارتباط برقرار نماییم.»

او همینطور درباره فرهنگ استفاده مسافران از هواپیما بیان می كند: «مسافران برخی مسیرها كه زیاد در سفرند، با فرهنگ پرواز آشنا شده اند و مهمانداران را اذیت نمی كنند اما مسافرانی كه برای نخستین بار سوار هواپیما می شوند، درخواست هایی دارند كه باید برایشان بارها دلیل نپذیرفتن درخواست را توضیح دهیم. برای مثال در یكی از پروازها ظرفیت نانی كه با غذا سرو می شد، محدود بود. طبق دستور سرمهماندار باید همان مقدار نان بین همه مسافران توزیع می شد. یكی از مسافران درخواست نان بیشتری كرد و توضیح دادم اجازه دهید سرویس دهی به همه مسافرها تمام شود، اگر اضافه آمد برایتان می آورم. مسافر آغاز كرد به داد و بیداد كردن كه من بچه دارم و شما حاضر نیستید یك بسته نان اضافه به من بدهید؟ در حالیكه فرزند او نوزاد بود و صندلی نداشت. این مسافر در انتهای پرواز، مبحث را در فرم نظرسنجی قید كرد و شركت، من را برای آن بازخواست كرد و مجبور شدم روزی كه تعطیل بودم و به استراحت نیاز داشتم برای عرضه توضیحات به شركت بروم و عذرخواهی كنم.»

این مهماندار می گوید اگر شغلی به او پیشنهاد شود كه درآمدش بیشتر از كار فعلی اش باشد، می پذیرد: «همین مبحث سبب شده خیلی از مهمانداران شركت های ایران ترجیح دهند دنبال كار با شركت های خارجی باشند. برای مثال سال قبل خیلی از مهمانداران مجرد برای كار به شركت های هواپیمایی عربی رفتند. مهماندارانی كه جذب این شركت ها شده اند، می گویند دریافتی شان حدود ۳۰ میلیون تومان است. حالا شركتی كه در آن مشغول به كار شده بودند چندان هم خوب نیست اما به هر حال سكوی پرتاپ و پیشرفت برای خیلی از مهمانداران به حساب می آید. شركت های هوایی ایرانی از ما توقع دارند در حد مهمانداران شركت های هوایی بزرگ به مسافران خدمات دهیم در حالیكه حقوق و خدمات شركت های داخلی با خارجی اصلا قابل قیاس نیست.»




1398/10/28
14:54:50
5.0 / 5
1809
تگهای خبر: آموزشی , اینترنت , خدمات , رمان
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)

تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
لطفا شما هم نظر دهید
= ۱ بعلاوه ۳