یادداشت مهمان؛

نتایج فرهنگی و اجتماعی دین گریزی

نتایج فرهنگی و اجتماعی دین گریزی

به گزارش بلک بلاگ، افزایش دین گریزی، بالا رفتن آمار طلاق، اعتیاد، فساد و بزه کاری را به دنبال دارد و کاهش آن، از آمار این گونه صدمه ها می کاهد.



به گزارش‬ خبرنگار‬ مهر، ‬ علی‬ معروفی‬ آرانی‬، ‬ منتقد‬ و‬ پژوهشگر‬ عرصه‬ فرهنگ‬ در یادداشتی به بررسی عامل‬ مهم‬ دینداری‬ در‬ تعالی‬ اجتماعی‬ پرداخته‬ است.
‬ مشروح‬ این یادداشت‬ را‬ در‬ ادامه‬ بخوانید:
نقش دینداری و دین گریزی در دیگر صدمه های اجتماعی از دید جامعه شناسان و روان شناسان هم پنهان نمانده است؛ آنها به قدرت بازدارندگی دین در مقابل هنجارشکنی و صدمه رسانی اعتراف دارند و دین را عامل مهمی در برقراری زندگی سالم ‏اجتماعی می دانند.
کارل گوستاو یونگ دین را مانند گرسنگی و ترس از مرگ، واقعی می خواند و نبود روحیه دینی در انسان را عامل ‏بروز اختلالات و تشویش های روانی معرفی می کند، (۱) و گابریل تارد از سرنوشت انسان ها در جامعه ای که دین در آن حضور ‏ندارد و توان ایستادگی آنها در مقابل خواسته های مخرب بدون حضور دین احساس نگرانی می کند. افزون بر این، تجربه و پژوهش های جدید هم نشان از گرفتاری کمتر دینداران به هنجارشکنی و بزهکاری دارد: «جوانان کاتولیک که از دامن مادران ‏مستغرق در مذهب برخاسته اند نسبت کوچکی را در بین بزهکاران حائز بوده اند؛ در صورتیکه جوانانی که در دامن مادرانی ‏تربیت شده اند که به صورت نامنظم به کلیسا می رفتند یا اصولاً به کلیسا نمی رفتند نسبت بالاتری را دارا بودند.» (۲)
بنابراین دین ‏گریزی بعنوان یک صدمه اجتماعی شایسته بحث و بررسی است. متدینین دین را از نگاه قرآن، مجموعه ای از باورها و رفتارها با محوریت یک موجود برتر تعریف کرده و دین گریزی، عوامل دین گریزی را مانند: محیط، دوستان و مربیان، فشار و خشونت، ناکار آمد دیدن دین، شک و تردید، ناسازگاری با عقل، ناسازگاری با علم، فقر، روان پریشی، سخنگویان دین، خواسته های نفسانی، تهاجم دینی و گستردگی شریعت با استناد به آیات قرآن مورد نگاه مدقنانه قرار می دهند.
نگاهی به تاریخ پر از فراز و نشیب به دین نشان میدهد دین باوری به تقلیل می رود و دین گریزی رشد می کند، تا آنجایی که در چند سده اخیر دین گریزی سرعت قابل ملاحظه ای یافته، اروپای مسیحی غیرمسیحی می نماید، دین بر شئون زندگی اروپاییان حاکم نیست، دین تافته ای جدا بافته از دیگر نهادهای اجتماعی لحاظ نمی گردد، و خیلی از دول اروپایی تاب تحمل وجود واژه دین را در قانون اساسی اروپای متحد ندارند و خواستار حذف این واژه هستند. دین گریزی در آیات قرآن هم پیشینه ای بلند و واقعیتی انکارناپذیر دارد. برای نمونه شماری از یهودیان از دین موسی می گریزند و گوساله پرستی پیشه می کنند.
قَالَ فَإِنَّا قَدْ فَتَنَّا قَوْمَکَ مِنْ بَعْدِکَ وَأَضَلَّهُمُ السَّامِرِیُّ. فرمود در واقع ما قوم تو را بعد از [عزیمت] تو آزمودیم و سامری آنها را ‏گمراه ساخت. فَرَجَعَ مُوسَی إِلَی قَوْمِهِ غَضْبَانَ أَسِفًا قَالَ یَا قَوْمِ أَلَمْ یَعِدْکُمْ رَبُّکُمْ وَعْدًا حَسَنًا أَفَطَالَ عَلَیْکُمُ الْعَهْدُ أَمْ أَرَدْتُمْ أَنْ یَحِلَّ ‏عَلَیْکُمْ غَضَبٌ مِنْ رَبِّکُمْ فَأَخْلَفْتُمْ مَوْعِدِی. پس موسی خشمگین و اندوهناک به سمت قوم خود برگشت [و] گفت ای قوم من آیا پروردگارتان به شما وعده نیکو نداد آیا این مدت بر شما طولانی می نمود یا خواستید خشمی از پروردگارتان بر شما فرود آید که با ‏وعده من مخالفت کردید. قَالُوا مَا أَخْلَفْنَا مَوْعِدَکَ بِمَلْکِنَا وَلَکِنَّا حُمِّلْنَا أَوْزَارًا مِنْ زِینَةِ الْقَوْمِ فَقَذَفْنَاهَا فَکَذَلِکَ أَلْقَی السَّامِرِیُّ. گفتند ‏ما به اختیار خود با تو خلاف وعده نکردیم ولی از زینت‏ آلات قوم بارهایی سنگین بر دوش داشتیم و آنها را افکندیم و [خود] سامری ‏‏ [هم زینت‏ آلاتش را] همین گونه بینداخت. فَأَخْرَجَ لَهُمْ عِجْلًا جَسَدًا لَهُ خُوَارٌ فَقَالُوا هَذَا إِلَهُکُمْ وَإِلَهُ مُوسَی فَنَسِیَ.
‏ بعضی از اهل کتاب باعلم به درستی آیات خدا کافر می شوند (آل عمران/۷۰). و چند نفر از مسلمانان از دین خویش ‏می گریزند و به اهل مکه پناه می برند (آل عمران/۸۶)‏‎.‎
خشونت هایی که به نام دین انجام می گیرد و اجبار هایی که در جهت دین آوری صورت می پذیرد گروهی را در صف دین گریزان ‏آورده است و در نگاه ایشان تصویر دین، تصویری خشن و همراه با فشار، تهدید و ارعاب می گردد. خیلی از کودکان در دوران ‏نوجوانی و جوانی، تهدید و گاه تنبیه والدین به انجام فرایض و ترک برخی رفتارها را شاهد بوده اند، و در محیط تحصیلی کاستن از ‏نمره انضباط، تحقیر و تهدید را تحمل کرده و به اجبار در نماز جماعت و دیگر مراسم دینی شرکت کرده اند، و سپس در محیط کار ‏و فعالیت به نام دین، بست و بندهای بسیار را تجربه می کنند. در نظرگاه قرآن هم مهربانی، خویشتن داری و آسان گیری بر ‏مردم، عامل جذب آنان، و سخت گیری و فشار، عامل گریز از دین معرفی شده است: «فبما رحمة من الله لنت لهم و لو کنت فظّاً ‏غلیظ القلب لانفضّوا من حولک فاعف عنهم و استغفر لهم» آل عمران/۱۵۹ با این نگاه، قرآن از پیامبران، نرم گویی با سردمداران ‏کفر و فساد را می طلبد و ایشان را از درشت گویی باز می دارد: «فقولا له قولاً لیناً لعلّه یتذکّر أو یخشی» طه/۴۴ و احکام را بگونه ای تشریع می کند که دینداران در سختی گرفتار نیایند: «لایکلّف الله نفساً إلاّ وسعها.‎» ‏‬ (۳)
هری استاک سالیوان می گوید: در عصر فروید دغدغه اصلی سرکوب جنسی بود و در عصر جدید مشکل اصلی انسان تنهایی است. ‏گوستاو یونگ می نویسد: «ما در عصر بزرگ ترین آشوب ها و بی قراری ها به سر می بریم؛ در عصر کشمکش های عصبی، اغتشاش های ذهنی و سردرگمی دیدگاه ها و باورها». فروم می گوید: زندگی ما توأم با آشفتگی و سرگردانی روحی است که بگونه ای خطرناک به حالت دیوانگی نزدیک شده است. فشارهای روانی بر انسان معاصر به اندازه ای است که ۸۰٪ بیماری های جدید از فشارهای روانی ناشی می شود.
برای دین خصلتی روان درمان گرانه قائل است و دین را مفهوم بخش وجود انسان و رهایی بخش او از مشکلات می شناساند. و مالینوفسکی هم چونان یونگ می اندیشد. (۵) و با همین تصور مشرکان بت پرستی می کردند و از بت های خود انتظار یاری داشتند: «واتّخذوا من دون الله آلهة لعلّهم ینصرون» یس/۷۴ این نیاز انسان را بعضی از طراحان دین، شناسایی کرده با طرح ادیان جدید، خویش را رهایی بخش انسان از مشکلات روحی و روانی معرفی می کنند. نورمن ویت سنت پیل طرّاح یکی از این ادیان می گوید: با اطمینان به نفس و حرارت و نگرش مثبت و به کمک پروردگار می توانی مشکلات شخصی خود را حل کنی و قادر متعال علاج نگرانی است. ‏ ‏‎‏(۴) ‏در ژاپن هم ادیان جدید، مهاجرین به شهرها را که نسبت به سایر ژاپنی ها از تنهایی، غم و اندوه بیشتری رنج می برند نشانه می گیرند و در جذب و پذیرش آنها بسیار موفق جلوه می کنند، آنها این اطمینان را به پیروان خویش می دهند که دین پذیرفته شده رهایی بخش و آرامش آفرین است. وقتی انسان با این رویکرد به سمت دین می رود و در شمار دینداران قرار می گیرد از دین آرامش و سعادت و رهایی از تنهایی را می طلبد. اگر دین نتواند این خواسته را برآورده سازد گریز از چنین دینی طبیعی است. برخی دین گریزی ها در دوران معاصر از آن جهت است که دین گریزان دین را فاقد راهکارهای مناسب برای برون رفت از غم، غصه، اندوه و اضطراب می دانند، آنها تصویر می کنند دین نه تنها ایشان را از تنهایی و اضطراب نمی رهاند، بلکه با سفارش به گریه، بر سر و سینه کوفتن و خویشتن آزاری، غم و غصه و اندوه آنها را تشدید می کند. ‏(۶)
حجت الاسلام نخاولی ‏، مفسر، محقق و پژوهشگر در مورد دین گریزی جوانان غربی از دین می گوید؛ دوران تحریف مسیحیت بعنوان سرآغاز دین گریزی است. دلیل این دین گریزی هم همان فطرت انسانی است که نمی تواند دین تحریف شده را قبول کند و سوالات خویش را بی پاسخ بگذارد.
حجت الاسلام نخاولی در همین راستا تعارض بین عقل و دین، دین و دنیا، دین و علوم تجربی و دین و عمل را از آثار تحریف دین بر می شمارد و تعارض بین دین دار بودن و ازدواج، همان چیزی که قرآن در آیه «… و رَهْبَانِیَّةً ابْتَدَعُوهَا مَا کَتَبْنَاهَا عَلَیْهِمْ… و رهبانیتی که به بدعت آورده اند ما بر آنها مقرر نکرده ایم» (حدید/۲۷) آنرا بدعت می خواند، تعارض بین خدا بودن حضرت عیسی (ع) و عقل و پایبند نبودن به اعتقادات خود در عمل، همچون آثاری است که بعد از تحریف مسیحیت پدید آمد.(۷)
عمل نکردن کشیش ها به سفارش های خود و زندگی اشرافی آنها در دوران فقر و طاعون کشورهای فرانسه و انگلیس یکی از مصادیق تعارض دین و عمل و از عوامل شدت گرفتن دین گریزی در دو قرن اخیر است.
حجت الاسلام نخاولی تحولات ملی گرایانه در اروپا، انقلاب علمی، جریانات اجتماعی و اقتصادی را یکی دیگر از ‏عوامل دین گریزی و ابطال فرضیات مسیحیت تحریف شده برشمارد و اعتقاد دارد؛ با انقلاب علمی به وجود آمده ‏در آن زمان، مداخله مستقیم خداوند در طبیعت نفی شد و در مقابل این اعتقاد، وجود خدا و ماورا طبیعت به کلی نفی و الهیات مسیحیت شکسته شد‎.
‎ جریان علمی به وجود آمده در آن زمان، خرافات کلیسا و نظریاتی همچون نظریه ‏بطلمیوس را کنار زد و از سویی کلیسا تعدّی به این اندیشه ها را بدعت و کفر می دانست که نتیجه همه این اتفاقات، کنار زدن ماورا طبیعت از تفسیر جهان و تبدیل شدن افراط ها به تفریط بود که افرادی همچون نیچه را ‏پدید آورد که می اظهار داشت: «همه دین می گوید؛ دین تحریف شده ‏مانند درخت سیب آفت زده است، واکنش افراد اینست که این درخت را از جا بکنند در حالیکه معقول اینست سم بزنند و آفات را از آن دور کنند؛ آنچه در مورد مسیحیت اتفاق افتاد، کندن درخت دین به جای ‏آفت زدایی بود.
امیرالمومنین (ع) می فرماید از دری که فقر وارد می شود از در دیگر ایمان وارد می شود. یکی از عوامل اصلی ‏دین ‏‏گریزی غفلت، جهل و عدم تفکر جوان به مسائل دینی است. حکومت اسلامی آوردنی نیست ساختنی است باید با رفتارمان آنرا ‏‏بسازیم امام خمینی (ره) می فرماید من به مسئولین سفارش می کنم که به هر شکل ممکن وسایل اقتصادی و اخلاقی جوانان را ‏‏‏فراهم سازند و تا مرز رسیدن به بهترین ارزش ها آنها را همراهی کنند‎.‎
امیر مؤمنان (علیه السلام) در این زمینه می فرماید: «الافراطُ فی الملامةِ یَشبُّ نیران اللجاج»: زیاده روی در ملامت و سرزنش، آتش لجاجت را شعله ور می سازد.
بنابراین، مقابله با روحیه استقلال طلبی جوان و سرزنش کردن افراطی او، نتایج خطرناکی به دنبال دارد. یکی از نتایج ناگوار آن، طغیان ضد ارزش های حاکم بر جامعه، گریز از ارزش ها و منبع آنهاست و چون معمولا در جوامع دینی منشأ و منبع ارزش ها، «دین» است، این مساله به دین گریزی می انجامد.(برای مطالعه بیشتر رجوع کنید به کتاب «ده گفتار» شهید مطهری)
می توان نتیجه گرفت که از عوامل اصلی دین گریزی جوانان ناسازگاری میان قول و عمل کسانی است که به طرف دین دعوت می کنند. عوامل دیگری همچون غفلت، جهل و عدم تفکر جوانان در رابطه با دین، و یا تهاجم فرهنگی هم تاثیر اساسی و فراوانی در این فرآیند دارند. به هر حال، از بهترین و اصلی ترین راه ها برای پیشگیری از دین گریزی جوانان نشان دادن یک الگوی مناسب برای جوان است و منادیان دین و کسانی که به طرف دین دعوت می کنند باید قبل از این که جامعه را تبلیغ کنند به فکر تزکیه و تهذیب نفس خود باشند تا مشمول آیه شریفه (لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ) (صف: ۲) نگردند. البته نباید از عوامل دیگر هم غفلت کرد که هر یک به نوبه خود عامل مهمی برای دین گریزی جوانان است.
در مساله گرایش به فرهنگ غرب هم عدم شناخت صحیح از فرهنگ غرب بعنوان عامل اصلی بیان شده است و مشکلات اقتصادی در داخل و آزادی ابتذال موجود در غرب در رتبه های بعدی قرار دارند. بنابراین، با عنایت به این عوامل، راه کارهایی که برای پیشگیری از این دو میتوان بیان کرد، تقویت بینش دینی و سیاسی جوانان و زدودن فقر اقتصادی و عرضه الگوهای مناسب به جوانان است و علت های دیگر در اولویت ها و رتبه های بعدی قرار دارند.
موریس بوکای می نویسد: ‏ «در مورد عهد عتیق نیازی بود از کتاب نخست آن یعنی سفر پیدایش پا فراتر نهم، تا به تأکیداتی آشتی ناپذیر و غیرقابل توجیه با معلومات قطعی علمی روبرو شوم.» ییاتی گورسگی می گوید: «در انجیل ها چه از جهت تاریخی و چه از لحاظ جغرافیایی ‏مطالب نادرست فراوان به چشم می خورد.»‬ نمونه هایی از دین گریزی در جهان اسلام هم دیده می شود. برای نمونه کسروی ‏برخی از آیات را با علم ناسازگار می بیند و از اسلام می گریزد و بعضی از جامعه شناسان و روان شناسان هم از آن جهت که ‏وحی، شیطان، جن و فرشته را در خور آزمایش و تجزیه و تحلیل علمی نمی دانند از دین می گریزند و یا به تحلیل علمی وحی و ‏شیطان و موضوع هایی از این دست می پردازند؛ تحلیلی که در نظرگاه دینداران عین دین گریزی است‎.‎‏ (۸)
در آیات قرآن هم برخی از نشانه های نقش دانشمندان اهل کتاب در دین گریزی آمده است: «یا أیها الذین آمنوا إنّ کثیراً من الأحبار و الرهبان لیأکلون أموال الناس بالباطل و یصدّون عن سبیل الله» توبه/۳۴ گروهی از علمای اهل کتاب با در هم آمیختن ساخته های خویش با دین، با هدف مادی دین را با زندگی و خرد ناسازگار نشان می دهند و زمینه های دین گریزی را فراهم می سازند: «فویل للذین یکتبون الکتاب بأیدیهم ثم یقولون هذا من عند الله لیشتروا به ثمناً قلیلاً» بقره /۷۹ «یا أهل الکتاب لاتغلوا فی دینکم» نساء/۱۷۱ در جهان اسلام هم برخی سخنگویان چنین نقشی دارند؛ آنها با رفتار زشت، دنیاطلبی، گناه، خشونت و باورهای خویش مردم را به اصل دین بدین می کنند و ایشان را به وادی دین گریزی می برند؛ در صورتیکه آیات یاد شده به علمای اهل کتاب محدود نمی گردد، بلکه سخنگویان اسلام هم مشمول این آیه هستند و باید از سوق دادن مردم به دین گریزی بپرهیزند. ‏(۹)
زیستن در محیط هایی که محصول مهم آن دین گریزی است به راحتی امکان پذیر نیست. این محیط ها ناخودآگاه افراد را تحت تاثیر شدید قرار می دهد و آنها را ناخواسته به سمت دین گریزی می برد. در چنین مواردی اولین مرحله درمان، جداسازی دین گریزان از محیط است؛ چه این که زیست در این محیط ها درمان را ناموفق می سازد و همیشه دور و تسلسل درمانی به وجود می آورد، از درمان فرد به بهسازی محیط، و از بهسازی و درمان محیط به درمان فرد. وقتی فرد درمان گردد زیست وی در محیط آلوده گرفتاری باردیگر در دام دین گریزی می آورد و درمان محیط و بهسازی محیط با زیست دین گریزان در این محیط امکان پذیر نیست. مرحله جداسازی فرد از محیط در آیات قرآن هم دیده می شود؛ مسلمانان از محیط ناسالم مکه هجرت می کنند و دین گریزان در آخرت به سبب هجرت نکردن محاکمه می شوند و کیفر می بینند: «قالوا ألم تکن ارض الله واسعة فتهاجروا فیها» نساء/۹۷ حضرت نوح (ع) هم برای رهایی فرزند خویش از دین گریزی به دنبال جداسازی او از دوستان ناباب و دین ستیز بود: «و نادی نوح ابنه و کان فی معزل یا بنی ارکب معنا و لاتکن من الکافرین» هود/۴۲ مرحله دوم درمان، پاک سازی محیط است؛ در این مرحله هم جداسازی دین گریزانی که آگاهانه به این وادی رفته اند از دین گریزانی که ناخودآگاه در این صدمه گرفتار آمده اند ضروری می باشد. دسته نخست با چاره هایی که در مرحله پیش گیری و درمان گفته شد درمان پذیرند؛ اما دین گریزان دسته دوم با جداسازی از محیط به دین باوری بر می گردند.
خداوند سرنوشت هیچ گروهی را تغییر نمی دهد مگر آنچه در خود آنهاست را تغییر ‏دهند. ما پیشرفت هایی داشته و منکر آن نیستیم. دکتر محمدرضا طالبان عضو گروه جامعه شناسی انقلاب و محققین برجسته در ‏زمینه دینداری در جامعه ما می گوید در بعد عاطفی و احساس دینی پیشرفت داشته ایم من می گویم خیلی قویتر از اینها شده ایم. ‏داشتن کمک های مومنانه، همدلی و پیاده روی های اربعین را قبول داریم اما در بعد اعمال رفتار دینی چه کار کرده ایم؟ برای نقش ‏تربیت در تبلیغ دینی ما چه کار کرده ایم؟ رهبری در مثال های خود، آندلس را معرفی می کند جامعه مسلمانی که بسیار پیشرفته ‏بودند اروپاییان تصمیم گرفتند با ترویج فساد اخلاقی این جامعه را از بین ببرند و این کار کردند. هم اکنون در شبکه های مجازی به تدریج درحال از بین بردن خانواده های ما هستند ما می گوئیم انقلاب ما پیشرفت هایی داشته اما دین داری به تدریج رو به افول است چونکه ضربه های اقتصادی وجود داشته است‎.‎
در زمان پیش از انقلاب دشمن تلاش کردند دین را از مردم بگیرد عوامل فساد و خانه های فساد، کافه های فساد و غیره در ‏ایران به وجود آمد. اما در آن در دوره قوی ترین انقلاب دینی در جهان رخ می دهد. در زمانی که مردم را به سمت بی دینی سوق ‏می دهند. می توانیم فساد اداری را ببینیم و همزمان عدالت خواهی را که مردم ما بشدت امروز پیگیر آن هستند‎.‎
امام علی (ع) دوتا توصیف می آورد و می فرمایند مردم بر حکومت حق دارند و حکومت بر مردم ‏حق دارد. وقتی مردم در کنار حکومت هستند یعنی حق خویش را نسبت به حکومت ادا می کنند و وقتی هم به آن انتقاد می کنند باز هم ‏حق خویش را ادا می کنند.‬ (۱۰)
و درآخر
امروزه به صورت فزاینده، شاهد بروز گسترده خشونت و افراط در پوشش باورهای مذهبی هستیم. در اسلام و مسیحیت هم طیف هایی همچون سلفیان و بنیادگرایان با ادعای تحقق خلوص دینی، به استنباط نادرست از متون دینی مبادرت می ورزند که در بعضی موارد، بروز گرایشات خشن و تندروی دینی را به همراه داشته است. در تحلیل چرایی شکل گیری افراط و خشونت میان دو طیف مذکور، افزون بر انگیزه های سیاسی، با عوامل گوناگونی مواجه هستم. همچون مهم ترین آنها رویکرد نص گرایانه به متون دینی است. این یادداشت با هدف همگرایی بیشتر اسلام و مسیحیت در برخورد با افراطی گری مذهبی، به بررسی برخی مصادیق گروش به نص گرایی، در استنباط آموزه های دینی از قرآن و کتاب مقدس پرداخته و ارتباط اتخاذ این شیوه با بروز افراط مذهبی را مورد ارزیابی قرار دادم. اثبات ارتباط مستقیم میان گرایشات نص گرایانه در تحقق خیلی از خشونت های موجود میان سلف گرایان و بنیادگرایان، همچون مهم ترین نگاههای است که مراکز و سازمان های وابسته به تحقق گفتگوهای دینی و فرهنگی و مذهبی می توانند به آن بپردازند.
پی نوشت ها
۱)‬ همیلتون، جامعه شناسی دین، ۱۱۷. ۱۳. ‏
۲) همان، ۸۶. ۱۴.
۳) دین و چشم اندازهای نو،
۴) مقاله دین و نیازهای فرد،
۵) انسان امروزین در جستجوی روح فرد، ‏ ۱۸۲. ۱۶.‏
۶) حوزه نیوز، دین گریزی در دنیای معاصر
۷) حجت الاسلام نخاولی ‏، مفسر، محقق و پژوهشگر / دوران تحریف مسیحیت
۸) جان اف هات، علم و دین، ترجمه بتول نجفی، ۵۹. ۱۸.
۹) محمد رشید رضا، تفسیر المنار، ۷/۳۴۸. ۲۰.
۱۰) شیخاوندی، داور، جامعه شناسی انحرافات، ۱۹۹.


منبع:

1401/09/08
15:19:37
0.0 / 5
240
تگهای خبر: رمان , سفر , شركت , فرهنگی
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)

تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
لطفا شما هم نظر دهید
= ۴ بعلاوه ۱